Kiedy rozwód jest dopuszczalny – o przesłankach rozwodu

  • By:A B
  • 0 Comment

Rozwód ma na celu rozwiązanie stosunków pomiędzy małżonkami, gdy tak naprawdę związek istnieje już tylko na papierze, a w małżeństwie brak jest wspólnego pożycia, wierności, wzajemnego szacunku  i pomocy.

Zasadniczo bez znaczenia jest tu kwestia winy w rozpadzie małżeństwa. Owszem, będzie to ważne z punktu widzenia skutków jakie nastąpią w związku z orzeczeniem rozwodu (jak kwestia alimentów czy możliwości wyłączenia małżonka od dziedziczenia) bądź chociażby ze względów osobistych małżonków (chęć posiadania wyroku który jednoznacznie wskazuje, że to nie my byliśmy winni tylko ta druga strona). Jednak kwestia winy nie ma znaczenia dla samej możliwości orzeczenia rozwodu. Wyjątek stanowi tu sytuacja gdy rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozpadu małżeństwa, ale też nie zawsze.

Również posiadanie przez małżonków wspólnych małoletnich dzieci nie przesądza o możliwości orzeczenia rozwodu, jeśli bowiem sąd uzna że na skutek rozwodu  dobro dziecka nie dozna istotnego uszczerbku, rozwód będzie możliwy.

 

Orzeczenie rozwodu jest dopuszczalne jeśli sąd ustali, że:

  1. pomiędzy małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego (obydwie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie).
  2. nie występuje żadna z negatywnych przesłanek rozwodu, a więc:

– wskutek rozwodu dobro wspólnych małoletnich dzieci nie dozna istotnego uszczerbku,

– orzeczenie rozwodu nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego,

– rozwodu nie żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia małżeńskiego.

 

O negatywnych przesłankach rozwodu czytaj TUTAJ 

 

Rozkład pożycia

Zupełny i trwały rozkład pożycia jest uważany za pozytywną przesłankę rozwodu.

Zupełność i trwałość rozkładu muszą zostać spełnione łącznie. Spełnienie więc tylko przesłanki zupełności, albo tylko przesłanki trwałości nie jest wystarczające do uzyskania korzystnego dla nas wyroku.

Co ważne – stan trwałości i zupełności muszą istnieć w momencie zamknięcia rozprawy.

 

Z przyczynami rozkładu pożycia wiąże się nieprawidłowe wykonywanie obowiązków małżeńskich do których zaliczyć możemy:

  1. obowiązek wspólnego pożycia

Chodzi tu o wspólnotę duchową, fizyczną i gospodarczą.

Na wspólnotę duchową składają się pozytywne uczucia względem małżonka, wzajemny szacunek, zaufanie, szczerość, lojalność, akceptacja cech małżonka, wyrozumiałość oraz umiejętność wypracowania kompromisów.

Zachowanie przyjaznych stosunków między małżonkami nie czyni zasadnym twierdzenie, że między nimi nie doszło do rozkładu pożycia. Sąd Najwyższy odrzucił taką tezę w wiekowym już, ale wciąż aktualnym wyroku z dnia 20 listopada 1951 r. (C 839/51), odrzucając pogląd sądu niższej instancji, który oddalił pozew o rozwód na tej odstawie, że powód mimo, że żyje z przyjaciółką z którą ma dwoje dzieci, nadal „utrzymuje przyjazne stosunku z żoną, która jest dla niego wyrozumiałym i prawdziwym przyjacielem”.

 

Wspólnota fizyczna oznacza utrzymywanie stosunków płciowych. Nawet sporadyczne zbliżenia między małżonkami wskazują, że rozkład pożycia nie jest jeszcze zupełny oczywiście jeśli dochodzi do nich za zgodą obydwu stron, a nie jest to efekt przymuszania, stosowania przemocy.

Wspólnota gospodarcza to wspólne zamieszkiwanie oraz prowadzenie gospodarstwa domowego.

Dla orzeczenia rozwodu nie zawsze konieczne będzie wykazanie, że nastąpił rozkład wspólnego pożycia na wszystkich trzech płaszczyznach. Możemy mieć bowiem do czynienia z sytuacją gdzie nastąpiło ustanie wspólnoty fizycznej lub gospodarczej, ale jest to spowodowane sytuacją życiową np. choroba małżonka, długotrwały pobyt w szpitalu, wyjazd za granicę w celach zarobkowych.

Zawsze natomiast ustanie wspólnoty duchowej jest objawem rozkładu pożycia.

 

  1. wierność małżeńską

Zachowanie wierności małżeńskiej należy do istoty małżeństwa. Małżonek ma obowiązek w dochowaniu wierności nawet jeśli druga strona ma inne poglądy na tą kwestię.

Naruszeniem obowiązku wierności jest nie tylko cudzołóstwo, ale również stwarzanie pozorów zdrady  bądź nawiązywanie i utrzymywanie bliskich więzi emocjonalnych i uczuciowych z innymi osobami, które to zachowania przekraczają granice przyjęte w społeczeństwie.

Obowiązek wierności nie ustaje pomimo orzeczenia separacji.

 

  1. wzajemną pomoc

Małżonkowie są zobowiązani do starań i wzajemnej pomocy przewyższającej przeciętne normy społeczne. Kwestia wzajemnej pomocy jest szczególnie ważna gdy małżonek znajdzie się w ciężkiej sytuacji np. na skutek choroby. Choroba małżonka nakłada na drugą stronę obowiązek użycia wszelkich możliwych sposobów do przywrócenia małżonkowi zdrowia, a tym samy do przywrócenia zdolności do spełniania obowiązków małżeńskich. Nie jest zatem podstawą do ustalenia trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Każda jednak taka sytuacja powinna być rozpatrywana z osobna. Może się bowiem zdarzyć, że z uwagi na pewne okoliczności nie możemy wymagać od małżonka aby ten opiekował się chorym tak jak on sobie tego życzy bez względu na jego sposób zachowywania się. Przykładem może tu być choroba psychiczna i jej wpływ na zachowanie małżonka, które może zagrażać zdrowiu i życiu rodziny co uzasadnia zwolnienie drugiego małżonka od obowiązku pomocy.

 

  1. współdziałanie dla dobra rodziny

Rodzinę tworzą nie tylko małżonkowie wraz ze wspólnymi dziećmi, ale również sami małżonkowie jeśli dzieci nie posiadają.

Do kręgu rodziny zaliczyć można również dzieci przysposobione, pasierbów oraz dzieci wychowywane ale nieprzysposobione przez małżonków.

Współdziałanie dla dobra rodziny wyraża się w zapewnieniu jej bytu materialnego poprzez możliwości zarobkowe oraz majątkowe, ale również osobisty wkład w wychowywanie dzieci i pracę we wspólnym gospodarstwie domowym.

Pamiętać należy, że na równi z wkładem finansowym który na potrzeby rodziny wykładał jeden z małżonków traktujemy osobiste starania o wychowywanie dzieci i pracę w gospodarstwie domowym jeśli starania te przekraczały znacznie starania drugiego małżonka (typowa sytuacja gdy mąż pracuje, a żona zajmuje się dziećmi i domem).

 

Niewykonywanie obowiązków przez jednego z małżonka wskazanych w punktach powyższych  nie daje odstawy do tego aby drugi małżonek uchylał się od ich wykonywania na zasadzie wzajemności. Jednak w życiu różnie bywa i każda sytuacja jest inna. Może się więc zdarzyć, że zaniechanie obowiązków rodzinnych będzie zgodne z zasadami współżycia społecznego np. gdy jest efektem postępowania drugiego małżonka (wszczynanie kłótni, awantur, stosowanie wyzwisk).

Za uchylanie się od ich wykonywania nie grozi również żadna sankcja. Trudno bowiem sobie wyobrazić, że można przymusić osobę np. do dochowania wierności.

W przypadku niedopełniania obowiązków małżeńskich w grę mogą wejść jednak sankcje pośrednie tj.:

– żądanie rozwodu jeżeli na skutek niedopełniania obowiązków nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego,

– żądanie separacji jeżeli na skutek niedopełniania obowiązków małżeńskich nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego,

– żądanie dostarczania środków na zaspokojenie potrzeb rodziny,

– rozstrzygnięcie istotnej dla rodziny sprawy przez sąd jeśli brak jest zgodnego współdziałania małżonków dla dobra rodziny,

– wyłączenie wspólności ustawowej lub ustanowienie przymusowej rozdzielności majątkowej,

– pominięcie w testamencie małżonka, pozbawienie go prawa do zachowku poprzez wydziedziczenie.

 

Czytaj też: zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego

Prawnik Wrocław, alimenty Wrocław - potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami!

Posted in: Rozwód i separacja

Comments

No Responses to “Kiedy rozwód jest dopuszczalny – o przesłankach rozwodu”

No comments yet.